• Язык:
    Белорусский (Беларуская)
Источник:
Материалы по теме:

Балады Роберта Саўці

Адзін гісторык ангельскае літаратуры кранальна сказаў пра Саўці: “Не было ніводнага паэта, які пісаў бы так добра і так шмат і якога ў той жа час так не ведала б публіка”. Гэта слушна ў дачыненні да Захаду. У нас жа, дзякуючы перакладам Жукоўскага і Пушкіна, імя Саўці значна больш вядомае, чым у яго на радзіме.

Роберт Саўці нарадзіўся ў 1774 г. у Брысталі ў сям’і небагатага гандляра мануфактурай.
Выхаваннем сваім ён абавязаны цётцы з боку маці, міс Тайлер, у доме якой ён прыахвоціўся да чытання і пазнаёміўся з мастацтвам дзякуючы частым сустрэчам з мясцовымі акторамі. Яго выключылі з сярэдняе школы за рэзкі артыкул пра сістэму выхавання, змешчаную ў часопісе, што выдаваўся вучнямі. Пасля ён правёў два гады ў Оксфардскім універсітэце, аднак мала адтуль вынес, займаючыся галоўным чынам грэбляй і плаваннем. У гэты ж перыяд свайго жыцця ён пазнаёміўся і пасябраваў з паэтам Колрыджам [1], які быў старэйшы за яго на два гады. Абодва юнакі, цікавячыся Французскай Рэвалюцыяй, наважыліся заснаваць у Амерыцы сацыялістычную рэспубліку, дзе першае месца было б адведзенае паэтам, аднак недахоп сродкаў перашкодзіў ім узяцца за выкананне свае задумы. Тады ж Саўці напісаў сваю рэвалюцыйную паэму “Ўот Тайлер” [2], што з’явілася ў друку толькі шмат гадоў пазней. Пад уплывам дзейнасці Напалеона, якога Саўці лічыў ворагам свабоды, ён пачаў цаніць ангельскія парадкі і хутка стаў заўзятым прыхільнікам царквы і дзяржавы, што выклікала рэзкую варожасць да яго з боку Байрана.

У Англіі ёсць старадаўні звычай выбіраць сярод паэтаў паэта-лаўрэата (вянчанага лаўрамі). У 1813 г. такім паэтам быў выбраны, як таго дамагаўся Вальтэр Скот, Саўці. З тае пары ён жыў, заглыблены ў свае кнігі і рукапісы, і памёр у 1843 г., пакінуўшы пасля сябе 109 тамоў сваіх сачыненняў і адну з найвялікшых прыватных бібліятэк Англіі.

Саўці называюць самым тыповым прадстаўніком “Азёрнае Школы” [3], як Колрыджа – самым яркім і Ўордсварта – самым глыбокім. З шэрагу лозунгаў, кінутых гэтай школай, Саўці больш за ўсё звярнуў увагу на праўду гістарычную і бытавую. Выключна адукаваны, ён ахвотна абіраў тэмамі сваіх паэмаў і вершаў аддаленыя эпохі і чужыя яму краіны, прычым імкнуўся перадаваць характэрныя для іх пачуцці, думкі і ўсе дробязі побыту, сам прымаючы пункт погляду сваіх герояў. Дзеля гэтага ён карыстаўся ўсім багаццем народнае паэзіі і першы ўвёў у літаратуру яе мудрую прастату, разнастайнасць памераў і магутны паэтычны прыём паўтораў. Аднак менавіта гэта і сталася прычынай яго непрызнання – бо дзевятнаццатае стагоддзе цікавілася перадусім асобай паэта і не здолела пабачыць за пышнасцю вобразаў іх творцу. Для нас вершы Саўці – гэта цэлы свет творчае фантазіі, свет прадчуванняў, страхаў, загадак, пра якія лірычны паэт гаворыць з трывогай і ў якіх эпічны паэт знаходзіць своеасаблівую логіку, якая толькі ў асобных месцах судакранаецца з нашай. Ніякіх маральных ісцін, хіба што апроч самых наіўных, узятых як матэрыял, немагчыма вывесці з гэтае творчасці, аднак яно бясконца ўзбагачае свет нашых адчуванняў і, пераўтвараючы такім чынам нашую душу, выконвае прызначэнне сапраўднае паэзіі.

Гісторыя літаратуры ведае два тыпы баладаў – французскі і германскі. Французская балада – гэта лірычны верш з пэўным чаргаваннем рыфмаў, якія шматкроць паўтараюцца. Балада германская – невялікая эпічная паэма, напісаная ў крыху прыўзнятым і ў той самы час наіўным тоне, з сюжэтам, пазычаным з гісторыі, хаця апошняе не абавязкова. Балады Саўці належаць менавіта да гэтага тыпу.

Заўвагі аўтара:

1. Глядзі выпуск №19 “Сусветнай літаратуры”: Колрыдж “Паэма пра старога марахода”.

2. Ўот Тайлер – кіраўнік рэвалюцыйнага руху ў Англіі ў канцы чатырнаццатага стагоддзя, які быў кавалём.

3. Пра Азёрную Школу гл. выпуск №19 “Сусветнай літаратуры”.

Другие переводы:


Материалы по теме:

Статьи


А вот еще:

She

I know a woman, full of silence, / Her bitter weariness from words, / Dwells in mysterious, blinking eyelids / Their widened pupils, secret worlds. / Her soul is greedily wide open / To copper music of sweet verse. / To life, that’s worldly, pleasant often, / She’s deaf and...

The Red Sea

Greetings, Red Sea, shark soup, / Negro bath, sand cauldron! / Like stone cactus flowers / limestone, not moss, blooms on your cliffs. / / Sea-monsters swept up by the tide lie dying / in anguish, out on your islands / in the burning sand: octopi, tritons, swordfish. / / From Afr...

The Sick Man

Only one thing torments my delirium: / how certain sharp lines go on for ever, / and a bell rings and rings and rings / like a clock marking off eternity. / / Just so, after death, / eyes stare into darkness / (the agonized hope of resurrection) / trying to see familiar visions. / ...

Offensive

This country could have been paradise: / it’s a den of fire. / We've been advancing for four days, / we’ve not eaten for four days. / / In this strange, bright hour / we don’t need earth’s bread: / the Lord’s Word / is better nourishment. / / The b...

The Cathedral at Padua

Marvellous, and sad - yes, that’s what this temple / is - a joy, a temptation, a threat. / Eyes exhausted with desire / bum in the slits of confessional windows. / / The organ melody rises, falls, / then swells fuller and more terrible, / like blood in dark church-granite veins ...

The Sun of the Spirit

How could we walk in peace, before, / expecting no joy, no disaster, / not dreaming of battles, of flaming retreats, / or the roaring trumpet of victory ? / / How could we - but it’s not too late, / the sun of the spirit bends down to us - / soothing, threatening, it pours / a...