• Язык:
    Белорусский (Беларуская)
Источник:
Материалы по теме:

Балады Роберта Саўці

Адзін гісторык ангельскае літаратуры кранальна сказаў пра Саўці: “Не было ніводнага паэта, які пісаў бы так добра і так шмат і якога ў той жа час так не ведала б публіка”. Гэта слушна ў дачыненні да Захаду. У нас жа, дзякуючы перакладам Жукоўскага і Пушкіна, імя Саўці значна больш вядомае, чым у яго на радзіме.

Роберт Саўці нарадзіўся ў 1774 г. у Брысталі ў сям’і небагатага гандляра мануфактурай.
Выхаваннем сваім ён абавязаны цётцы з боку маці, міс Тайлер, у доме якой ён прыахвоціўся да чытання і пазнаёміўся з мастацтвам дзякуючы частым сустрэчам з мясцовымі акторамі. Яго выключылі з сярэдняе школы за рэзкі артыкул пра сістэму выхавання, змешчаную ў часопісе, што выдаваўся вучнямі. Пасля ён правёў два гады ў Оксфардскім універсітэце, аднак мала адтуль вынес, займаючыся галоўным чынам грэбляй і плаваннем. У гэты ж перыяд свайго жыцця ён пазнаёміўся і пасябраваў з паэтам Колрыджам [1], які быў старэйшы за яго на два гады. Абодва юнакі, цікавячыся Французскай Рэвалюцыяй, наважыліся заснаваць у Амерыцы сацыялістычную рэспубліку, дзе першае месца было б адведзенае паэтам, аднак недахоп сродкаў перашкодзіў ім узяцца за выкананне свае задумы. Тады ж Саўці напісаў сваю рэвалюцыйную паэму “Ўот Тайлер” [2], што з’явілася ў друку толькі шмат гадоў пазней. Пад уплывам дзейнасці Напалеона, якога Саўці лічыў ворагам свабоды, ён пачаў цаніць ангельскія парадкі і хутка стаў заўзятым прыхільнікам царквы і дзяржавы, што выклікала рэзкую варожасць да яго з боку Байрана.

У Англіі ёсць старадаўні звычай выбіраць сярод паэтаў паэта-лаўрэата (вянчанага лаўрамі). У 1813 г. такім паэтам быў выбраны, як таго дамагаўся Вальтэр Скот, Саўці. З тае пары ён жыў, заглыблены ў свае кнігі і рукапісы, і памёр у 1843 г., пакінуўшы пасля сябе 109 тамоў сваіх сачыненняў і адну з найвялікшых прыватных бібліятэк Англіі.

Саўці называюць самым тыповым прадстаўніком “Азёрнае Школы” [3], як Колрыджа – самым яркім і Ўордсварта – самым глыбокім. З шэрагу лозунгаў, кінутых гэтай школай, Саўці больш за ўсё звярнуў увагу на праўду гістарычную і бытавую. Выключна адукаваны, ён ахвотна абіраў тэмамі сваіх паэмаў і вершаў аддаленыя эпохі і чужыя яму краіны, прычым імкнуўся перадаваць характэрныя для іх пачуцці, думкі і ўсе дробязі побыту, сам прымаючы пункт погляду сваіх герояў. Дзеля гэтага ён карыстаўся ўсім багаццем народнае паэзіі і першы ўвёў у літаратуру яе мудрую прастату, разнастайнасць памераў і магутны паэтычны прыём паўтораў. Аднак менавіта гэта і сталася прычынай яго непрызнання – бо дзевятнаццатае стагоддзе цікавілася перадусім асобай паэта і не здолела пабачыць за пышнасцю вобразаў іх творцу. Для нас вершы Саўці – гэта цэлы свет творчае фантазіі, свет прадчуванняў, страхаў, загадак, пра якія лірычны паэт гаворыць з трывогай і ў якіх эпічны паэт знаходзіць своеасаблівую логіку, якая толькі ў асобных месцах судакранаецца з нашай. Ніякіх маральных ісцін, хіба што апроч самых наіўных, узятых як матэрыял, немагчыма вывесці з гэтае творчасці, аднак яно бясконца ўзбагачае свет нашых адчуванняў і, пераўтвараючы такім чынам нашую душу, выконвае прызначэнне сапраўднае паэзіі.

Гісторыя літаратуры ведае два тыпы баладаў – французскі і германскі. Французская балада – гэта лірычны верш з пэўным чаргаваннем рыфмаў, якія шматкроць паўтараюцца. Балада германская – невялікая эпічная паэма, напісаная ў крыху прыўзнятым і ў той самы час наіўным тоне, з сюжэтам, пазычаным з гісторыі, хаця апошняе не абавязкова. Балады Саўці належаць менавіта да гэтага тыпу.

Заўвагі аўтара:

1. Глядзі выпуск №19 “Сусветнай літаратуры”: Колрыдж “Паэма пра старога марахода”.

2. Ўот Тайлер – кіраўнік рэвалюцыйнага руху ў Англіі ў канцы чатырнаццатага стагоддзя, які быў кавалём.

3. Пра Азёрную Школу гл. выпуск №19 “Сусветнай літаратуры”.

Другие переводы:


Материалы по теме:

Статьи


А вот еще:

Remember the palace of giants…

Remember the palace of giants, / The pool, full of silvery fish, / Alleys of planes, the highest, / And keeps made of huge stone bricks; / / As my golden horse at the towers / Was prancing, so proud and strong, / And gems decorated his harness / In patterns of delicate work. / / ...

The ship

"What d' you see in my eyes, slightly sparkling, / In my look, hazed with opaque mist?" / "There I saw the sea's deepest darkness / With a big sunken beautiful ship. / / That fine ship... More glorious and braver / None had seen over deep of the sea. / Its high masts under windbreath ...

A fragment of «Tale of Kings»

Once a dark horseman oh a black horse came / He was clad in a black velvet cloak, full of pride. / And his look was so dreadful, as a town aflame, / And so glaring as a flash in the night. / / Curly hair upon shoulders like serpents did twist, / And his voice was a song of the earth and...

Giraffe

Today, I can see that your glance is especially sad, / And hands are especially thin and the hair if up fluff. / Hey, listen, as far as in Africa, down at lake Chad / Is walking a graceful Giraffe. / / He's owing that elegance, slender and languor he is, / Such beautiful patterns are sh...

The Gates of Paradise

There are no seven diamond seals to close / the eternal gates of God's great paradise / it has no tempting charms, no beckoning glow / and to the people remains unrecognized. / / a doorway in a wall long since forsaken / a mass of stones and moss and nothing more. / nearby, a beggar, ...

A portrait of a man

His eyes are lightless underground lakes, / Abandoned castles of the ancient kings. / Marked with the sign of the eternal shame / Of that, the Other One, he never speaks. / The deepest wound, his mouth, dark and purple, / Made with a blade borne of the deadly poison; / And it is sad and ...